Lezing

12 november 2005

On Documenting (waarheid en politiek)

https://www.youtube.com/watch?v=dNkLm9s6cx4&list=PLKRIMgiirxA7aT11arzChimn9V6bws2v8&index=2&t=0s

“I’ve been told that it’s a documentary, but I don’t know the meaning of that word,” zei Jean-Luc Godard ooit met betrekking tot een van zijn ’documentaire-achtige’ films. Deze op het eerste gezicht simpele opmerking raakt de complexiteit van documentaire aanpak binnen de beeldende kunst productie. Men wordt bovendien geconfronteerd met een paradoxale situatie: terwijl wij gewend zijn aan de post-structuralistische ontkenning van waarheid, ervaren wij tevens de groeiende tendens in de hedendaagse kunst om documentairemethoden, ’documentarisme’, te hanteren. Gezien het feit dat de definitie van documentaire luidt: “het presenteren van feiten op een objectieve manier, zonder deze te redigeren of fictioneel materiaal in te voegen” wordt juist vanwege het subjectieve en retorische karakter van kunst het gebruik van documentaire elementen in de kunst onvermijdelijk geproblematiseerd. Binnen deze context wordt de eerdergenoemde complexiteit duidelijk: kunnen we het woord ’document’ nog wel in zijn praktische betekenis gebruiken? Waarom ’documenteren’ in plaats van ’opvoeren’? Welk type kennis—buiten feiten en waarheden—wordt door kunst met een documentaire-inslag geproduceerd? Als kunst niet pretendeert objectief te zijn, hoe gaat kunst dan om met de gegeven of gevonden documenten? Welke effecten bereikt zij dan? En, een cruciale vraag: brengt dit type productie een bepaalde politieke verantwoordelijkheid met zich mee? Vooral met betrekking tot het onderwerp oorlog zullen cultuurcriticus Boris Buden, filmmaker en theoreticus Hito Steyerl en kunstenaar Renzo Martens verschillende voorbeelden presenteren van het gebruik van documenten—ook uit hun eigen werkpraktijk—en deze kwesties kritisch interpreteren.

suggesties uit het archief

Sint Maarten Parade

22 oktober–10 november 2023

BAK at the Sint Maarten Parade 2023

For Sint Maarten Parade 2023, Tools for Action—a non-profit organization that develops artistic interventions for political actions—collaborates with Utrecht-based members of Filipino, Caribbean, and other communities to collectively dream a parade compartment.

Public Program

09 september–29 oktober 2023

To Watch the War: The Moving Image Amidst the Invasion of Ukraine (2014–2023)/Publieksprogramma

To Watch the War: The Moving Image Amidst the Invasion of Ukraine (2014–2023) involves a hybrid off- and online sequence of conversations and screenings around discursive and artistic interventions that reimagine the social implications of watching the war through ways that disrupt, subvert, resist the media’s incessant spectacularization of war.