Tentoonstelling

04 september–16 oktober 2005

Test Department #1

Test Department #1, 2005

BAK, basis voor actuele kunst presenteert Test Department #1, een project dat bestaat uit een tentoonstelling en een serie gesprekken georganiseerd door studenten van de MA Fine Art MAHKU—Utrecht Graduate School of Visual Art and Design. De deelnemers zijn: Karien van Assendelft, Nancy Bleck, Ellamarthe Debeij, Chantal Ehrhardt, Juha Laatikainen/WOW, Joris Lindhout, Theo Marks en Eva Roovers.

Test Department #1 is een langdurig platform opgezet door BAK en het resultaat van een samenwerking met de Fine Art afdeling van MAHKU. Het is ontwikkeld als een forum om over kunst te denken en als een collectief leerproces waarbinnen het genereren en uitwisselen van kennis worden gezien als kritische instrumenten die van cruciaal belang zijn voor de dynamiek van de hedendaagse kunstpraktijk. Deze eerste editie, die door BAK ontwikkeld werd, is voortgekomen uit een zes maanden durend seminar over artistiek onderzoek en kennisproductie binnen de context van een kunstinstelling.

Het besef dat ‘beperking’, ‘begrenzing’ en ‘conflict’ als concepten cruciaal zijn in het vaststellen van de huidige stand van zaken in de wereld speelt een centrale rol in deze tentoonstelling. De studenten brengen dit onder de aandacht door zichzelf te onderwerpen aan een specifieke beperking: ze werden gevraagd om zich enkel en alleen uit te drukken door middel van een tekening gemaakt met materiaal dat beschikbaar was bij BAK. Verder zullen de studenten zorgen voor de inrichting van een informele ‘reference room’, een soort archief waarin hun andere werk voor het publiek openbaar wordt gemaakt. Door binnen dit kader te werken doen de studenten een poging om de opzet van een gebruikelijke eindexamententoonstelling te doorbreken.

Aanvullend organiseert elke student een gesprek waarvoor hij/zij gasten (kunstenaars, curatoren, schrijvers en/of filosofen) uitnodigt om belangrijke onderwerpen voor zijn of haar artistieke praktijk te bespreken. De gesprekken vinden plaats op 3 september, 13 september, 20 september, 27 september, 4 oktober, 11 oktober en 15 oktober.

Lees meer

Test Department is een langdurig platform opgezet door BAK, basis voor actuele kunst en de afdeling MA Fine Arts van MAHKU—Utrecht Graduate School of Visual Art and Design (de masteropleiding van de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht). Het is ontwikkeld als een forum om over kunst te denken, en als een collectief leerproces waarbinnen het genereren en uitwisselen van kennis wordt gezien als kritische instrumenten die van centraal belang zijn voor de dynamiek van hedendaagse kunstpraktijk. Deze eerste editie (#1) die door BAK ontwikkeld werd, komt voort uit een zes maanden durend seminar over artistiek onderzoek en kennisproductie binnen de context van een kunstinstelling. Test Department #1 bestaat zowel uit een tentoonstelling en een serie gesprekken georganiseerd door studenten, als uit een internationale ‘expert meeting’ getiteld Towards Education?, waar wordt gezocht naar alternatieve, kritische onderwijsstrategieën die tussen het academisch onderwijs en kunstinstellingen in kunnen staan.

Test Department werd niet gevormd vanuit een lesprogramma of een voorgeschreven curriculum, maar is ontstaan vanuit onderzoek en experiment. Binnen het kader van de master opleiding is er gezamenlijk een mogelijk model uitgeprobeerd om kunstpraktijk en theorie dichter bij elkaar te brengen, door middel van gestructureerd overleg en interactieve processen, zowel tussen de groep ‘kunstenaars-in-wording’ onderling als tussen de groep en de kunstinstelling (die in het specifieke geval van BAK al gericht is op artistiek onderzoek en kennisproductie). We zochten daarbij naar een alternatief voor conventionele vormen van onderwijs; een vorm van ideeënuitwisseling die een plooibare structuur, een flexibele ontmoetingsplaats voor informele bijeenkomsten over onderwerpen die wij urgent achtten, voortbracht. De impulsen voor het onderzoek kwamen uit de groep zelf, en werden gevoed door de interesses en bewogenheid van ieder van de deelnemers afzonderlijk. Tegelijk hebben ze geprobeerd ruimte te bieden aan ieder zijn/haar individuele professionele behoeften. Deze impulsen bepaalden aldus de keuze van literatuur, brachten thema’s voort om over te schrijven, vormden de inspiratie voor de organisatie van een serie openbare gesprekken (MAHKU platform), maar voedden voornamelijk de (soms verhitte!) discussies waarin intellectuele en artistieke standpunten op een productieve manier tegenover elkaar kwamen
te staan.

Om voorzichtig door de grote hoeveelheid thema’s die uit het groepsproces voortkwamen te kunnen navigeren en om tegelijk een gevoel van voortgang van het gezamenlijke project vast te houden, werd aan alle deelnemers een schrijfopdracht gegeven. Ze kregen een eenvoudige vraag voorgelegd: “Wat doe je als kunstenaar en waarom?”. De antwoorden van de deelnemers op deze (ogenschijnlijk zelfde) vraag – die steeds terug kwam gedurende verschillende stadia van het project—lieten een proces zien van voortdurende kritische en theoretische vernieuwing. Wat mag je nog meer verwachten van een ‘test department’?

Maar de betekenissen die schuil gaan achter het begrip ‘testen’, verwijzen niet alleen naar experimenteren door middel van verschillende ideeën, concepten of mogelijkheden (dus testen ‘van binnenuit’). De term verwijst ook naar het examineren, een externe vorm van testen, bedoeld om de prestatie, kennis en vaardigheden van de studenten te beoordelen. Dit laatste is een verwijzing naar de formele vereisten van de academische masterstructuur; in dit geval is het presenteren van de complete research in een tentoonstelling (in samenhang met een scriptie), een eerste voorwaarde voor de studenten voor het behalen van de Master of Arts titel. Dit geeft, samen met het feit dat deze tentoonstelling wordt gepresenteerd als onderdeel van het programma van een kunstinstelling en dus niet binnen de beschermde omgeving van de school, het intellectuele en artistieke experiment op een vanzelfsprekende manier een doel om na te streven. Hiermee wordt een productieve druk en spanning op de creatieve processen gelegd, waar anders misschien de opties fouten te maken of te falen voorstelbaar waren geweest. Het zoeken naar theoretische fundamenten voor een gezamenlijk groepsproces, met de ambitie om tot iets te komen dat meer behelst dan de opsomming van individuele posities, fungeerde eveneens als een soort conceptueel ongenoegen: wat verbindt de afzonderlijke artistieke praktijken met elkaar, buiten het vooral door toeval gestuurde gezamenlijk volgen van het studieprogramma? En als de groep iets anders wil dan de reguliere opzet van een afstudeertentoonstelling, wat zijn de mogelijkheden dan? Waar ligt de urgentie het op de ene of andere manier te doen en hoe kan men met de gegeven beperkingen artistieke vrijheid onderzoeken?

Je zou kunnen stellen dat de spanningen, beperkingen en antagonismen die de algemene stand van zaken in de wereld bepalen, dat op een zelfde manier doen in de specifieke microsituatie van de groep studenten. In plaats van het ontkennen van de ‘conflicten’—door de gedachte dat ze de wereld uit geholpen zouden kunnen worden—wordt in Test Department #1 aan deze productieve spanningen juist een centrale plaats toegedicht; het wordt gezien als de belangrijkste samenstellende kracht van het project. Confrontatie wordt erkend als iets dat onlosmakelijk met de kunst verbonden is en dit geeft aan hoe de studenten denken over welke mogelijke rol kunst binnen de huidige maatschappij kan vervullen: het ter discussie stellen van de heersende consensus over hoe dingen zijn en je voorstellen hoe ze zich mogelijkerwijs op een nieuwe, onvoorziene manier zouden kunnen ontwikkelen.

Om deze denkprocessen om te zetten naar de praktijk van een tentoonstelling, legden de studenten zichzelf een aantal beperkende voorwaarden op; ze drukten hun persoonlijke visie op de meest urgente vraagstukken binnen kunst en maatschappij enkel uit via de tekening als medium. Alleen de materialen aanwezig bij BAK (papier, potloden et cetera) kunnen worden gebruikt om deze tekeningen te maken.

De keuze van de tekening als belangrijkste middel om de ideeën van de student uit te drukken gaat terug op een belangrijk basisprincipe van het MAHKU-programma: “After all, there is not any object, plan, or idea that has not been drawn first or begun as a drawing. Drawing seems to provide transparency: it gives insight through visibility. The conceptual meaning of this primary form of visualization for the domain of art—as well as for domains such as science and technology and their interaction—is the starting point for researching the position and meaning of the (artistic) image
in our current visual culture.”

De ‘drawing room’ (tekenkamer) is de locatie geworden waar de studenten de wekelijkse, openbare gesprekken met hun gasten organiseren over onderwerpen die zij belangrijk vinden. Samen met de zogenaamde ‘reference room’ op de eerste verdieping, zijn deze gesprekken bedoeld om naar manieren te zoeken om de ‘zones of urgency’ die in de tekeningen tot uitdrukking komen, te verbreden. De reference room vormt een informeel archief van werk dat studenten het afgelopen jaar hebben gemaakt, gekoppeld aan ander relevant materiaal, dat geraadpleegd kan worden. Bedacht als een gereedschapskist klaar voor gebruik, is het nadrukkelijk voorbereid om genoeg betekenissen aan te dragen en worden de beperkingen die het project aan de deelnemers oplegt verder uitgetest, en met een beetje geluk zelfs overwonnen.

Programma

Gesprekken

  • 03.09.2005 (za) 18.30 uur: Nancy Bleck in gesprek met filosoof Rosi Braidotti
  • 03.09.2005 (za) 21.00 uur: Juha Laatikainen/WOW presenteert muziek, tekst en bewegend beeld
  • 13.09.2005 (di) 20.00 uur: Theo Marks in gesprek met taken instructeur op Eikenstein Max Randrianrivelo
  • 20.09.2005 (di) 20.00 uur: Karien van Assendelft in gesprek met cognitief psycholoog Frans Verstraten
  • 27.09.2005 (di) 20.00 uur: Chantal Ehrhardt in gesprek met kunstenaar Fiona Tan
  • 11.10.2005 (di) 20.00 uur: Ellamarthe Debeij in gesprek met kunstenaar John Körmeling
  • 15.10.2005 (za) 20.00 uur: Joris Lindhout in gesprek met semioticus Michel Scherrer

In samenwerking met

suggesties uit het archief

Educatieprogramma

22 maart, 18.30–5 april, 21.00 2022

Cursus: Art as Politics – Fundraiser voor Oekraïne

Een online cursus voortgekomen uit de noodzaak om gezamenlijk na te denken en te leren over politiek gedreven vormen van kunst die betekenis geven aan, en ingrijpen in, het heden. Gegeven door Maria Hlavajova, algemeen en artistiek directeur van BAK. Aanmelden kan t/m 20 maart 2022.

Educatieprogramma

8 februari, 18.30–8 maart, 21.00 2022

Cursus: Art as Politics – februari/maart 2022

Een online cursus voortgekomen uit de noodzaak om gezamenlijk na te denken en te leren over politiek gedreven vormen van kunst die betekenis geven aan, en ingrijpen in, het heden. Gegeven door Maria Hlavajova, algemeen en artistiek directeur van BAK. Aanmelden kan t/m 23 januari 2022.

Public program

14 november 2021, 13.00-18.00

Music as Spectral Infrastructure: Dag Twee

Onderdeel van Le Guess Who? 2021

Dag twee als onderdeel van het tweedaagse programma Music as Spectral Infrastructure, onderdeel van Le Guess Who? 2021, beschouwt het sound system als een vorm van spectrale infrastructuur, en gaat in op de manieren waarop antikoloniaal verzet tegen raciaal kapitalisme werd gekanaliseerd via sound system-muziek als dub, house, techno en jungle.

Public Program