Tentoonstelling

10 februari–15 april 2018

Matthijs de Bruijne: Compromiso Político

Met ook werk van Jeremy Deller, Piero Gilardi en Mierle Laderman Ukeles

Opening: 10 februari 2018, 17.00

  • Installatiefoto tentoonstelling Matthijs de Bruijne: Compromiso Político bij BAK, basis voor actuele kunst, Utrecht, 2018. Foto: Tom Janssen

  • Matthijs de Bruijne, Liquidacion.org, 2005, installatiefoto tentoonstelling Matthijs de Bruijne: Compromiso Político bij BAK, basis voor actuele kunst, Utrecht, 2018. Foto: Tom Janssen

  • Matthijs de Bruijne, El Comedor, 2005, installatiefoto tentoonstelling Matthijs de Bruijne: Compromiso Político bij BAK, basis voor actuele kunst, Utrecht, 2018. Foto: Tom Janssen

  • 2. Matthijs de Bruijne met Detour (Marnix de Klerk en Nina Mathijsen), Het Afvalmuseum, 2011, installatiefoto tentoonstelling Matthijs de Bruijne: Compromiso Político bij BAK, basis voor actuele kunst, Utrecht, 2018. Foto: Tom Janssen

  • Mierle Laderman Ukules, Touch Sanitation Performance, 1979–1980, 21 archieffoto’s. Foto: Robin Holland, courtesy Ronald Feldman Fine Arts

Bij BAK, basis voor actuele kunst in Utrecht presenteren wij Matthijs de Bruijne: Compromiso Político, de eerste tentoonstelling in ons nieuwe gebouw. De tentoonstelling bevat werk van De Bruijne alsook van Jeremy Deller, Piero Gilardi en Mierle Laderman Ukeles. Het vindt plaats in een geïmproviseerde omgeving te midden van de renovatie van ons gebouw, zodat we de ervaring van de transformatie kunnen delen met het publiek.

De Bruijne bevraagt voortdurend de grenzen van het kunstveld door middel van op proces gebaseerde, politiek-artistieke experimenten met meervoudig auteurschap. Al meer dan vijftien jaar ontwikkelt hij zijn artistieke praktijk in uiteenlopende sociale contexten en gaat hij langdurige samenwerkingen aan met sociale bewegingen, groepen en organisaties die buiten de traditionele kunstinstellingen staan. Na zijn werk in Argentinië (begin jaren 2000) en China (2007–2008) startte De Bruijne een grootschalige en langdurige samenwerking met de Vakbond van Schoonmakers FNV. Een groot deel van Matthijs de Bruijne: Compromiso Político is gewijd aan deze samenwerking (2011–heden) en analyseert manieren om kunst en sociale strijd samen te brengen. In de tentoonstelling wordt gezocht naar verbindingen tussen artistieke praktijk en politieke basisbewegingen in de gedeelde onderliggende ervaring van precariteit; in vormen van representatie en protest; en in het verlangen naar nieuwe beelden en verbeeldingen die werken naar sociale rechtvaardigheid.

De titel van de tentoonstelling, Compromiso Político, is een voorstel om het idioom ‘sociaal geëngageerde kunst’ en de compromissen waartoe deze uitdrukking vaak leidt te omzeilen. In dergelijke kunst circuleren de talen en vormen van sociale strijd vrijwel uitsluitend binnen het domein van de artistieke canon. Compromiso betekent in het Spaans een toewijding en verplichting, een toewijding aan zowel politiek als kunst. De Bruijne verklaart: “een compromiso político is een manier om naar hetzelfde politieke doel toe te werken en samen te werken als deel van zowel de beweging als het instituut kunst. Hiermee staat het in contrast met de vrijblijvendheid van sociaal geëngageerde kunst.”

Met de werken van Deller, Gilardi en Laderman Ukeles gaat de tentoonstelling verder in op verschillende onderwerpen. Gilardi’s werken verkennen het idee van protest en de manier waarop kunstenaars de potentie hiervan kunnen vormgeven. Deller duikt in het hedendaags fenomeen van het nulurencontract dat hij ziet als een nieuwe barbarisering van arbeid. In Touch Sanitation (1979–1980) reflecteert Laderman Ukeles op de jaren die zij als artist-in-residence heeft doorgebracht bij de New York Department of Sanitation. Dit werk is van cruciaal belang in de genealogie van De Bruijne’s praktijk. Het belicht zijn pogingen om de gemeenschappelijke ruimte van schoonmakers, huishoudelijk werkers en kunstenaars te definiëren als een collectieve ruimte van aandacht, waarin de machtsrelaties die het leven domineren op andere wijze verbeeld en belichaamd kunnen worden.

Een filmprogramma met kunstenaarsfilms complementeert Matthijs de Bruijne: Compromiso Político iedere zaterdag en zondag tijdens de tentoonstelling (uitgezonderd 17 maart en 1 april), van 14.00–17.00 uur in het auditorium van BAK. Het programma bestaat uit De Bruijne’s film Het Museum van De Straat (2013); historische documentatie van Laderman Ukeles’ performances Touch Sanitation (1979–1980), New York en Vuilniswagendans (1985), Rotterdam; en Dellers muzikale documentaire Promotional Film for All that is Solid Melts into Air (2014). Entree voor iedere filmvertoning is gratis voor bezoekers die entree voor de tentoonstelling hebben betaald.

Teksten van kunstenaar Graciela Carnevale, onderzoeker en NGO-werker Lin Zhibin en een gesprek tussen de president en vice-president van de Vakbond van Schoonmakers FNV, Khadija Hyati en Tim Edwards ‒ Matthijs de Bruijne’s samenwerkingspartners bij verscheidene projecten ‒ zijn beschikbaar in de tentoonstelling.

Aansluitend hierop wijdt onze Utrechtse mediapartner Stranded FM—Unconventional Online Radio zendtijd aan de tentoonstelling. Op 16 februari van 18.00–20.00 uur wordt het audiostuk Radio Den Dolder (2004) van De Bruijne uitgezonden samen met een introductie en muziekselectie, 10 Porciones (10 Porties) door de kunstenaar. Op 24 januari van 15.00–16.00 uur bespreken de kunstenaar en BAK’s curator Matteo Lucchetti live de tentoonstelling. Bezoek www.stranded.fm of Stranded FMs Facebook-pagina om de uitzendingen te volgen of de opnames te beluisteren.

Tijdens de tentoonstelling gebruikt de Vakbond van Schoonmakers FNV het gebouw voor bijeenkomsten.

Deze tentoonstelling is gecureerd door BAK-curator Matteo Lucchetti.

We willen graag onze dank uiten aan Ronald Feldman Fine Arts, Inc., New York en Museum Catharijneconvent, Utrecht, voor hun hulp bij deze tentoonstelling. Ook dank aan The Modern Institute, Glasgow en Fondazione Centro Studi Piero Gilardi, Turijn.

Matthijs de Bruijne: Compromiso Político vormt onderdeel van het langlopende onderzoekstraject Propositions for Non-Fascist Living (2017–2020).

Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door financiële bijdragen van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Gemeente Utrecht.

Download het persbericht

Mede mogelijk gemaakt door

suggesties uit het archief

Lezing

Lezing

13 oktober 2008

Fitna, the Video Battle

Een lezing door Liesbeth van Zoonen met inleiding door Rosi Braidotti als onderdeel van het onderzoeksproject Postsecularism.

Lezing

Lezing

Lezing

Tentoonstelling

30 november 2008–01 maart 2009

The Art of Iconoclasm

The Art of Iconoclasm onderzoekt de relatie tussen religieus iconoclasme en iconoclastische gebaren en strategieën in moderne en hedendaagse kunst. Zij stelt dat iconoclasme niet gewoonweg ‘iconofoob’ vandalisme is, maar een manier om vraagtekens te plaatsen bij wat doorgaat voor visuele cultuur—een poging het beeld te herdefiniëren en opnieuw te verbeelden.

Lezing

Lezingenprogramma

11 januari–01 maart 2009

On Post-Secularism

Het lezingen- en discussieprogramma On Post-Secularism onderzoekt de populaire aanname van de terugkomst van religieus geloof, kwesties van iconoclasme, en het veranderende karakter van secularisme in een serie van vier lezingen en presentaties die verschillende perspectieven op uitingen van religie in de publieke sfeer bestuderen

Discursief, Tentoonstelling, Publicatie

11 januari–01 maart 2009

The Return of Religion and Other Myths

The Return of Religion and Other Myths is een grootschalig en veelzijdig project, bestaande uit de tentoonstelling The Art of Iconoclasm, een lezingenprogramma in het voorjaar van 2009 getiteld On Post-Secularism en de publicatie van een BAK Critical Reader over het onderwerp in 2009. Het project onderzoekt de populaire aanname van een terugkeer van religie in de publieke sfeer, hedendaagse politiek en Westerse media als een vormende ‘mythe’.

Lezing

Leren

10 februari–31 maart 2009

Curating (Beyond) Exhibitions: Critical Curatorial Practices and Contemporary Society

Mastercursus georganiseerd door Universiteit Utrecht en BAK. De cursus, opgezet als een serie lezingen en seminars, gaat in op de dynamische praktijk van het samenstellen van tentoonstellingen vis-ŕ-vis de uitdagingen waarmee artistieke en intellectuele praktijken in de hedendaagse maatschappij te maken hebben, en neemt het jaar 1989—dat het einde van de Koude Oorlog inluidt— als beginpunt om de beoefening van het curatorschap te onderzoeken.

Lezing

Lezing